سیستم اطفا آبی لوله تر

(Wet Pipe System)

خانهاطفا حریقسیستم‌های اطفا با آبسیستم لوله تر

سیستم لوله تر چیست و چگونه کار می‌کند؟

سیستم لوله تر رایج‌ترین، ساده‌ترین و قابل‌اعتمادترین نوع سیستم اسپرینکلر آبی است که برای اطفای خودکار حریق طراحی شده و مطابق با استانداردهای بین‌المللی از جمله NFPA 13 و BS EN 12845 اجرا می‌شود. در این سیستم، تمام شبکه لوله‌کشی به‌طور دائم با آب تحت فشار پر شده است و نازل‌های اسپرینکلر مستقیماً به این شبکه متصل‌اند.

در زمان بروز حریق، دمای محیط در نزدیکی شعله افزایش می‌یابد و به نقطه عملکرد اسپرینکلر (معمولاً بین ۵۷ تا ۷۷ درجه سانتی‌گراد) می‌رسد. در این لحظه، شیشه یا عنصر حرارتی اسپرینکلر شکسته شده و آب بلافاصله از همان نقطه بر روی محل آتش تخلیه می‌شود. این واکنش سریع باعث مهار یا خاموش‌سازی حریق در مراحل ابتدایی شده و از گسترش آن جلوگیری می‌کند.

به دلیل ساختار ساده، نگهداری آسان و سرعت بالای واکنش، سیستم‌های لوله تر به‌طور گسترده در ساختمان‌های مسکونی، اداری، تجاری، آموزشی و بیمارستانی مورد استفاده قرار می‌گیرند، مشروط بر اینکه دمای محیط همواره بالاتر از نقطه یخ‌زدگی باشد.

سیستم اطفا لوله تر

اجزای اصلی سیستم لوله تر.

اسپرینکلرها

اسپرینکلرها

شبکه لوله‌کشی

شبکه لوله‌کشی

شیر کنترل اصلی

شیر کنترل اصلی

شیر تست و تخلیه

شیر تست و تخلیه

فلو سوئیچ

فلو سوئیچ

فشارسنج

فشارسنج

شیر یکطرفه

شیر یکطرفه

منبع تأمین آب

منبع تأمین آب (مخزن یا شبکه شهری)

پمپ آتش‌نشانی

پمپ آتش‌نشانی در صورت نیاز

اتصال آتش‌نشانی FDC

اتصال آتش‌نشانی FDC (یا همان شیر سیامی)

Zone Control Assembly

زون اسمبلی چیست؟

در پروژه‌هایی با چند طبقه یا تقسیمات داخلی گسترده، برای هر ناحیه مجزا (زون)، یک مجموعه کنترل زون نصب می‌شود. هدف از زون‌بندی، پایش مستقل هر ناحیه، کاهش دامنه خاموشی سیستم در زمان تعمیرات یا حادثه، و کنترل دقیق‌تر عملکرد است. وجود زون اسمبلی، هم الزامات نظارتی و هم سهولت عملیاتی را در پروژه‌های بزرگ برآورده می‌کند.

اجزای زون اسمبلی.

  • شیر کنترل زون
  • فلو سوئیچ
  • فشارسنج
  • شیر تست و تخلیه والو
اجزای زون اسمبلی

شیر کنترل زون

فلو سوئیچ

فشارسنج

شیر تست و تخلیه والو

سیستم اطفای دستی و جعبه آتش‌نشانی.

جعبه آتش‌نشانی (Fire Hose Cabinet) یکی از اجزای اصلی سیستم اطفای دستی است و به‌ منظور در دسترس بودن تجهیزات برای استفاده افراد حاضر در ساختمان یا نیروهای آتش‌نشانی طراحی می‌شود. این جعبه‌ها به‌صورت توکار یا روکار روی دیوار نصب می‌شوند و در نزدیکی خروجی‌های اضطراری، راهروها یا ورودی طبقات قرار دارند.

جعبه آتش نشانی
اجزای جعبه آتش نشانی

اجزای جعبه آتش‌نشانی.

  1. شیلنگ آتش‌نشانی:
    • نوع هوزریل (Hose Reel): شیلنگ نیمه‌سخت با قطر ¾ اینچ، نصب‌شده روی قرقره، مناسب برای استفاده سریع و عمومی توسط ساکنین.
    • نوع برزنتی (Layflat/Cotton Hose): شیلنگ انعطاف‌پذیر با قطر ۱.۵ یا ۲.۵ اینچ، با قابلیت اتصال به کوپلینگ، مناسب برای استفاده آتش‌نشانان.
  2. نازل دستی (Nozzle):
    در انتهای شیلنگ قرار می‌گیرد و امکان تنظیم حالت پاشش آب (پیوسته، پاششی، قطع) را فراهم می‌سازد.
  3. شیر آتش‌نشانی (Landing Valve):
    برای اتصال شیلنگ به سیستم لوله‌کشی داخلی ساختمان. معمولاً از نوع زاویه‌دار ۹۰ درجه است و دارای رزوه استاندارد است.
  4. قرقره (Hose Reel Drum):
    محل جمع‌شدن شیلنگ هوزریل؛ دارای یاتاقان برای چرخش روان و باز شدن سریع شیلنگ.
  5. جعبه فلزی محافظ:
    معمولاً از ورق فولادی رنگ‌آمیزی‌شده با رنگ پودری الکترواستاتیک یا از جنس استنلس استیل برای محیط‌های خاص.

● فاصله پوشش‌دهی: هر جعبه باید حداکثر ۳۰ متر شعاع پوشش مؤثر داشته باشد (بر اساس طول شیلنگ).

● ارتفاع نصب: مرکز جعبه باید بین ۹۰ تا ۱۳۰ سانتی‌متر از کف نصب شود.

● دسترسی: باید در مسیرهای خروج اضطراری، راهروهای اصلی یا ورودی‌های طبقات قرار گیرد و بدون مانع قابل استفاده باشد.

● منبع تغذیه آب: فشار و دبی آب در نقطه اتصال جعبه باید مطابق با استانداردهای تعیین‌شده برای کلاس خطر ساختمان باشد.

● ساختار لوله‌کشی: باید به سیستم استندپایپ طبقه متصل باشد و از شیر زاویه‌ای مخصوص استفاده شود.

● تأییدیه تجهیزات: کلیه تجهیزات داخل جعبه باید دارای تأییدیه‌های معتبر بین‌المللی (مانند UL، FM) یا تأییدیه سازمان آتش‌نشانی ایران باشند.

ضوابط نصب جعبه آتش‌نشانی.

ضوابط نصب جعبه آتش‌نشانی بر اساس NFPA14، BS EN 671 و سازمان آتش‌نشانی ایران به این شرح می باشد:

الزامات نوع لوله‌ها در سیستم لوله تر.

در طراحی و اجرای سیستم‌های اسپرینکلر آبی، انتخاب نوع مناسب لوله نقش بسیار مهمی در ایمنی، دوام و عملکرد مؤثر سیستم دارد. استاندارد NFPA 13 به‌صورت دقیق مشخص کرده است که چه نوع لوله‌هایی برای استفاده در سیستم‌های لوله تر  و سایر سیستم‌های آبی مجاز هستند. این لوله‌ها باید از نظر جنس، روش تولید، فشار کاری، مقاومت در برابر خوردگی، و دارا بودن تأییدیه‌های معتبر بین‌المللی، با الزامات این استاندارد مطابقت داشته باشند.

انواع لوله‌های مجاز طبق NFPA13:

  1. ASTM A53 – لوله فولادی کربنی، جوشی یا بدون درز (Seamless or Welded)
    پرکاربردترین نوع لوله در پروژه‌های آتش‌نشانی در آمریکا و بسیاری از کشورها.
    مناسب برای استفاده در سیستم‌های تر، خشک و پیش‌عملگر.
  2. ASTM A795 – لوله فولادی جوش‌خورده با مقاومت الکتریکی (ERW)
    به‌طور خاص برای کاربرد در سیستم‌های اسپرینکلر طراحی شده است.
    سبک‌تر از A53 و معمولاً در پروژه‌های با فشار متوسط استفاده می‌شود.
  3. ASTM A135 – لوله فولادی جوش‌خورده سبک‌تر برای سیستم‌های با فشار پایین
    در پروژه‌هایی که محدودیت وزنی یا هزینه‌ای دارند قابل استفاده است.
  4. ASTM A106 – لوله فولادی بدون درز (Seamless)، مقاوم به دمای بالا
    بیشتر برای پروژه‌هایی با شرایط دمایی یا فشاری خاص به‌کار می‌رود.
  5. EN 10255 – استاندارد اروپایی معادل BS 1387 سابق
    لوله جوشی یا بدون درز فولادی، بسیار رایج در ایران.
    باید کلاس Medium یا Heavy انتخاب شود و از نظر ضخامت با فشار کاری سیستم هماهنگ باشد.
  6. EN 10216-1 – لوله فولادی بدون درز اروپایی برای فشارهای بالا
    معمولاً در پروژه‌های صنعتی و حساس استفاده می‌شود.

ویژگی‌های ضروری لوله‌های مورد تأیید:

  1. دارای تأییدیه UL Listed یا FM Approved
    الزامی برای اغلب پروژه‌های ساختمانی، بیمارستانی، صنعتی و عمومی.
  2. تحمل فشار کاری حداقل 175 psi (12 بار)
    یا مطابق با الزامات طراحی هیدرولیکی سیستم.
  3. مقاومت در برابر خوردگی یا دارای پوشش مناسب
    به‌ویژه در محیط‌های مرطوب، صنعتی یا دارای مواد خورنده.
  4. اتصالات مجاز:
    • برای لوله‌های فولادی: رزوه‌ای (Threaded)، جوشی (Welded)، یا اتصال مکانیکی (Grooved)
    • برای لوله‌های CPVC یا مسی: اتصال مکانیکی یا چسبی، مطابق با تاییدیه سازنده

سوالات متداول.

سیستم لوله تر چیست و چگونه کار می‌کند؟

سیستم لوله تر ساده‌ترین و رایج‌ترین نوع سیستم اطفای آبی است که در آن لوله‌ها همیشه با آب پرفشار پر هستند. هنگام افزایش دما و فعال شدن نازل اسپرینکلر، آب بلافاصله تخلیه شده و باعث خنک‌سازی و مهار آتش می‌شود.

چه اجزایی در سیستم لوله تر استفاده می‌شود؟

اجزای اصلی این سیستم شامل اسپرینکلرها، شبکه لوله‌کشی، شیر کنترل، فلوسوئیچ، فشارسنج، شیر یک‌طرفه و منبع تأمین آب است. در برخی پروژه‌ها از پمپ آتش‌نشانی و اتصال FDC نیز استفاده می‌شود.

سیستم لوله تر در چه فضاهایی قابل استفاده است؟

این سیستم برای فضاهای بسته و دارای دمای بالای صفر مانند ساختمان‌های اداری، تجاری و مسکونی مناسب است. در محیط‌های سرد یا در معرض یخ‌زدگی نباید استفاده شود.

تفاوت سیستم لوله تر با سایر سیستم‌های آبی چیست؟

در سیستم لوله تر آب همیشه در لوله‌ها وجود دارد و پاسخ بسیار سریعی به حریق می‌دهد، در حالی‌که در سیستم‌های لوله خشک، پیش‌عملگر یا سیلابی، ورود آب با تأخیر یا پس از فرمان سیستم تشخیص انجام می‌شود.

چه استانداردهایی در طراحی سیستم لوله تر رعایت می‌شود؟

طراحی این سیستم بر اساس استانداردهای بین‌المللی مانند NFPA 13 و BS EN 12845 انجام می‌شود تا اطمینان حاصل شود عملکرد سیستم در زمان حریق مطابق الزامات ایمنی است.

برای مشاوره و انتخاب بهترین سیستم اطفا آبی لوله تر، با ما تماس بگیرید.

تماس با ما